Za nami trzeci dzień mobilności ponadnarodowej seniorów, który poświęciliśmy dezinformacji i jej najczęstszym mechanizmom. Rozpoczęliśmy od quizu „Fakt czy opinia?”, dzięki któremu uczestnicy utrwalili wiedzę z poprzedniego dnia. Rozpoznawali fakty, komentarze, interpretacje, clickbaity oraz komunikaty perswazyjne, ćwicząc uważne czytanie i wychwytywanie różnic między informacją a próbą wpływania na odbiorcę.
Kolejna część zajęć pokazała, że dezinformacja ma wiele twarzy. Seniorzy poznali różnice między błędną informacją przekazywaną bez złych intencji, świadomą dezinformacją, manipulacją, propagandą, satyrą, teorią spiskową, clickbaitem i treścią wyrwaną z kontekstu. Wszystkie pojęcia omawialiśmy na prostych, codziennych przykładach, dzięki czemu łatwiej było zauważyć, że fałszywy lub zmanipulowany przekaz nie zawsze wygląda podejrzanie na pierwszy rzut oka.
Szczególnie angażujący okazał się warsztat „Fabryka fałszywych wiadomości”. Uczestnicy otrzymali neutralne informacje dotyczące między innymi zmian przepisów, programów europejskich i lokalnych inwestycji, a następnie sprawdzali, jak łatwo można przekształcić je w komunikaty manipulacyjne. Wykorzystywali emocjonalne tytuły, pomijali istotny kontekst, dodawali fałszywe autorytety, sięgali po stare zdjęcia i przedstawiali przypuszczenia jako fakty. Celem ćwiczenia było nie tworzenie dezinformacji, lecz poznanie jej konstrukcji i nauczenie się rozpoznawania charakterystycznych sygnałów ostrzegawczych.
W dalszej części dnia przeprowadziliśmy odwróconą burzę mózgów pod hasłem „Jak sprawić, żeby wszyscy uwierzyli w fałszywą wiadomość?”. Seniorzy wskazywali czynniki, które zwiększają skuteczność manipulacji, takie jak wzbudzanie strachu, powtarzanie tej samej informacji, powoływanie się na anonimowych ekspertów, wykorzystywanie zaufania do znajomych, publikowanie sensacyjnych zdjęć oraz zachęcanie do natychmiastowego udostępniania treści.
Na zakończenie każdą z tych metod odwróciliśmy i wspólnie stworzyliśmy „Tarczę przed dezinformacją” – zestaw prostych zasad pomagających zatrzymać się, sprawdzić źródło, poszukać kontekstu i nie przekazywać dalej wiadomości tylko dlatego, że wzbudza silne emocje. Dzień zakończyła ewaluacja „Detektyw informacji”, podczas której uczestnicy wskazali najbardziej podejrzane sygnały i zapisali, co od tej pory będą sprawdzać przed udostępnieniem wiadomości.
Działanie finansowane ze środków Unii Europejskiej. Program Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych Typ akcji: AKCJA 1 Mobilność dorosłych osób uczących się i kadry edukacji dorosłych (KA121-ADU) w terminie do 19 lutego 2026 r. Numer wniosku: 2026-1-PL01-KA121-ADU000428255 
